جهانت را تغییر بده

راهنمای کتاب/ «آب، آسمان»؛ آذردخت تهرانی؛ چشمه

جهانت را تغییر بده

بخش فرهنگی الف؛ 9 اسفند 1393

«آب، آسمان»
نوشته : آذردخت تهرانی
ناشر : چشمه، چاپ اول ۱۳۹۳
۳۰۹ صفحه، ۱۶۰۰۰ تومان

این کتاب را شهر کتاب آنلاین تا یک هفته پس از معرفی، با ۱۰% تخفیف ویژه عرضه میکند، در صورت تمایل اینجا کلیک کنید.

****

اولین رمان آذردخت بهرامی با عنوان «آب،آسمان» قریب به ۹ سال بعد از انتشار نخستین اثر داستانی او یعنی مجموعه داستان «شبهای چهارشنبه» به چاپ رسیده است، البته به قلم او پیشتر نمایشنامه «فرهنگسرای نیاوران» نیز منتشر شده است. این رمان در مجموعه کتابهای قفسه آبی نشر چشمه که اختصاص به رمانهای ادبیات معاصر وارد بازار شده است.

آذردخت بهرامی در نخستین رمان خود به سراغ ایده ای رفته است که در سالهای اخیر به عنوان نوعی نگاه و فلسفه زندگی به خصوص در میان طبقه متوسط و رو به بالا انعکاس محسوسی داشته است. فنگ شویی نوعی نگاه و فلسفه در زندگی ست که شاید به ظاهر برای برخی در حد پرهیز از آشفتگی، رسیدن به نظم و چیدمان مناسب در دکوراسیون خانه و از این قسم مسائل جلوه کند، اما در واقع نوعی نگاه و فلسفه در زندگی ست که می تواند، روحیات و نوع نگاه اشخاص در جنبه های مختلف تاثیر بگذارد.

در فنگشویی عدد ۵ عدد، مقدسی محسوب می شود. بر پایه این ایده خاک، چوب، آتش، آب و فلز، پنج عنصر اساسی در جهان هستند که عامل ایجاد تغییر در آن هستند. برخلاف عناصر اربعه نزد قدما، چینیها معتقد نبودند که جهان از عناصر پنجگانه ساخته میشود بلکه معتقدند این عنصرها نشانگر تغییر هستند و هر یک عنصر بعدی را می آفریند. از این که بگذریم عدد ۵ در چین عدد بخت است.

البته اشاره به فنگ شویی در متن این رمان فی نفسه نه امتیازی به آن می دهد و نه نقطه ضعفی برای آن به وجود می آورد. در واقع این نحوه یهره بردن از آن است که بر کیفیت رمان تاثیر می گذارد. نه تنها فنگ شویی بلکه نگرش هایی از این دست در سالهای دور و نزدیک در آثار داستانی و حتی سینمایی نیز شاهد بوده ایم.

اما آنچه پرداختن به فنگ شویی را در «آب و آسمان» در خور اهمیت می سازد نحوه استفاده از این نگاه و رویکرد فلسفی در اثر حاضر است. آذردخت بهرامی کوشیده از فنگ شویی به شکلی در رمان خود استفاده کند که به غنای آن بینجامد، نه تحمیلی و گل درشت باشد و نه خنثی و بی اثر در واقع به گونه ای در تارو پود محتوا و حتی فرم آن جا گرفته که به جزئی جدا نشدنی از آن بدل شده است.

آذردخت بهرامی نیز بر همین اساس کتاب خود را در پنج فصل با استفاده از عناوین این عناصر پنج گانه مهم در فنگشویی نامگذاری کرده است که عبارتند از خاک، چوب، آتش، آب و فلز.

آنگونه که می توان انتظار داشت رمان «آب و آسمان» رمانی ست با حال و هوای زنانه، شخصیت اصلی آن را زنی به نام ناهید، پرستاری که سایه گذشته روی زندگی او سنگینی می کند. ناهید که در گذشته عاشق سامان بوده، پس از ازدواج سامان، با سرخوردگی با پسر عمویی خود نوید ازدواج می کند. نوید با اینکه کم و بیش دچار وسواس شکاکیت نسبت به اوست اما در مجموع زندگی آرام و توام با علاقه ای را برای او به وجود آورده اما در عین حال به دلیل یک تصادف فضایی همراه با آرامش و یا به نوعی سکوت بر زندگی آنها حاکم شده و همین مسئله باعث تشدید وجوه درونگرایانه ناهید شده که ناخواسته در گذشته سیر می کند و نمی تواند علاقه اش به سامان را فراموش کند. ناهید در عین حال اهل فنگ شویی نیز هست، او با رعایت این رویکرد در زندگی خود و یا با تغییر دکوراسیون خانه اش در تلاش است سمت و سویی به زندگی خود بدهد و...

درونمایه رمان «آب و آسمان» بیش آز آنکه اتفاق محور باشد، بیشتر بر روی تغییر و تحولات درونی آدمها و ذهنیت آنها می گذرد، بنابراین نویسنده در رمانی که اصولا شخصیت محور است توانسته از فنگ شویی در خدمت رمان، به خصوص فضاسازی و شخصیت پردازی بهتر استفاده کند. این موفقیتی است که «آب و آسمان» نوشته آذردخت بهرامی را به عنوان رمان نخست یک نویسنده به عنوان اثری قابل قبول جلوه گر ساخته است.